«چک» فقط یک نوع نیست. در نظام بانکی ایران چند نوع چک داریم که کاربرد و میزان اطمینانشان فرق میکند: چک صیادی (عادیِ جدید)، چک بینبانکی (رمزدار) و چک تضمینی (بانکی). در این نوشته اینها را ساده و با مثال مقایسه میکنیم تا بدانید کِی کدام را بگیرید یا صادر کنید.
۱. چک عادی / چک صیادی
چکی که شخص یا شرکت از حساب جاری خودش صادر میکند. امروزه همهی این چکها صیادی هستند؛ یعنی از طریق سامانهی صیاد صادر و ثبت میشوند و یک شناسه صیاد ۱۶ رقمی دارند.
- پشتوانه: اعتبار و موجودی حساب صادرکننده (نه تضمین بانک).
- ریسک: اگر حساب پول کافی نداشته باشد، چک برگشت میخورد؛ برای همین قبل از پذیرش، استعلام رنگ چک مهم است.
- مناسب برای: معاملات روزمره، خرید، اجاره و پرداختهای مدتدار.
۲. چک تضمینی (چک بانکی)
چکی که خودِ بانک صادر میکند و مبلغ آن را از قبل از حساب شما کسر کرده است؛ پس پرداختش را بانک تضمین میکند.
- پشتوانه: تضمین مستقیم بانک — عملاً مثل پول نقد.
- ریسک: بسیار پایین؛ چک تضمینی برگشت نمیخورد.
- مناسب برای: معاملات بزرگ و مهم مثل خرید خانه و خودرو، جایی که طرف مقابل میخواهد مطمئن باشد پول قطعی است.
۳. چک بینبانکی (رمزدار)
چکی که یک بانک بهدرخواست مشتری، در وجه شخص یا حسابی در بانک دیگر صادر میکند و با یک رمز تأیید میشود.
- پشتوانه: بانک صادرکننده.
- کاربرد: انتقال وجه بین دو بانک مختلف بهشکل مطمئن.
جدول مقایسهی سریع
- بیشترین اطمینان: چک تضمینی (بانکی) — پرداخت قطعی است.
- رایجترین در معاملات: چک صیادی (عادی) — انعطاف بالا، اما نیازمند استعلام و ثبت در سامانه.
- برای انتقال بین بانکها: چک رمزدار.
کدام را انتخاب کنم؟
اگر فروشنده هستید و معامله بزرگ است، برای اطمینان چک تضمینی بخواهید. اگر خریدار هستید و میخواهید پرداخت را مدتدار کنید، چک صیادی صادر میکنید — و طرف مقابل باید آن را در سامانه تأیید کند. در هر حالت، پیش از پذیرش هر چک صیادی حتماً وضعیت و رنگ آن را استعلام بگیرید.
مطالب مرتبط: بخشهای مختلف چک صیادی با تصویر و چطور مبلغ چک را درست به حروف بنویسیم. برای نوشتن بیغلط مبلغ هم ابزار رایگان عدد به حروف در دسترس شماست.