در قانون جدید چک، دیگر صرفِ نوشتن و امضای چک کافی نیست؛ هر چک صیادی باید پیش از تحویل در سامانهی صیاد بانک مرکزی ثبت شود و گیرنده هم آن را تأیید کند. چکی که ثبت نشود، در عمل قابل وصول نیست. در این راهنما مرحلهبهمرحله میگوییم چطور چک صیادی را ثبت، تأیید و استعلام کنید و رنگهای چک یعنی چه.
ثبت چک صیادی توسط صادرکننده (صاحب چک)
ثبت چک را میتوانید از طریق اپلیکیشن همراهبانکِ بانک خودتان، برنامههای پرداخت معتبر، یا درگاههای رسمی سامانه صیاد انجام دهید. مراحل کلی:
- وارد بخش «چک صیادی» یا «ثبت چک» در همراهبانک شوید.
- گزینهی ثبت / صدور چک را بزنید.
- شناسه صیاد ۱۶ رقمی روی برگ چک را وارد کنید (یا بارکد را اسکن کنید).
- مبلغ، تاریخ سررسید، کد ملی/شناسهی گیرنده و بابت را وارد کنید.
- اطلاعات را تأیید و ثبت نهایی کنید؛ یک پیامک/رسید تأیید دریافت میکنید.
نکته: اطلاعاتی که ثبت میکنید باید دقیقاً با آنچه روی برگهی چک نوشتهاید یکی باشد (مبلغ، تاریخ و گیرنده).
تأیید چک صیادی توسط گیرنده
گرفتن برگهی چک بهتنهایی کافی نیست؛ گیرنده هم باید چک را در سامانه تأیید (پذیرش) کند:
- در همراهبانک یا برنامهی پرداخت، بخش «تأیید چک صیادی» را باز کنید.
- شناسه صیاد چک را وارد کنید تا اطلاعات ثبتشده توسط صادرکننده نمایش داده شود.
- اگر مبلغ، تاریخ و نام شما درست بود، تأیید کنید؛ اگر مغایرت داشت، رد کنید و از صادرکننده بخواهید اصلاح کند.
استعلام چک صیادی — قبل از گرفتن چک این کار را بکنید
پیش از پذیرفتن هر چک، وضعیت آن را استعلام بگیرید تا از اعتبار صادرکننده مطمئن شوید. استعلام از طریق همراهبانک، سامانهی صیاد یا کدهای دستوری بانکها انجام میشود و مهمترین خروجی آن، رنگ چک است.
معنی رنگهای چک صیادی
به هر صادرکننده بر اساس سابقهی چکهای برگشتی و بدهی، یک رنگ اختصاص داده میشود:
- سفید: بدون هیچ سابقهی چک برگشتی — کمریسکترین حالت.
- زرد: یک چک برگشتی یا حداکثر ۱۰٪ مبلغ برگشتی — ریسک کم.
- نارنجی: دو تا چهار چک برگشتی — احتیاط کنید.
- قهوهای: پنج تا ده چک برگشتی — ریسک بالا.
- قرمز: بیش از ده چک برگشتی یا سابقهی سنگین — پرریسکترین حالت؛ در پذیرش چک بسیار محتاط باشید.
هرچه رنگ به سمت قرمز نزدیکتر باشد، احتمال برگشتخوردن چک بیشتر است.
چند نکتهی مهم
- چک صیادی در وجه حامل صادر نمیشود؛ نام و شناسهی گیرنده باید مشخص و ثبت شود.
- انتقال چک صیادی به شخص ثالث هم باید در سامانه ثبت شود (پشتنویسی سنتی بهتنهایی کافی نیست).
- مبلغ عددی و حرفی را یکسان بنویسید؛ برای نوشتن بیغلط از ابزار تبدیل عدد به حروف کمک بگیرید.
برای شناخت اجزای چک، این راهنما را ببینید: بخشهای مختلف چک صیادی با تصویر. و برای مقایسهی انواع چک: تفاوت چک صیادی، عادی، رمزدار و تضمینی.